ARCHIWA

HASKA UCZEŃ STRZEMIŃSKIEGO

W październiku 1945 roku Antoni Haska rozpoczyna naukę w Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych w Łodzi. W jego teczce w archiwum łódzkiej ASP zachowało się podanie i życiorys. Haska pisze o śmierci rodziców, ukończeniu liceum w Chodzieży, przymusowej pracy w niemieckim gospodarstwie rolnym. Kończy stwierdzeniem: "obecnie zamierzam studiować malarstwo". W tym prostym przekazie czuć zdecydowanie i siłę.

Antoni Haska spędza w łódzkiej szkole dwa lata (semestry 1945/46 i 1946/47). Pominął rok ogólny i od razu rozpoczął pierwszy rok specjalizacji. Mieszka w Internacie Szkół Artystycznych przy ulicy Kościuszki. W jego archiwum zachowało się kilka fotografii i druki z tamtego czasu z zaliczeniami od Władysława Strzemińskiego, Leona Ormezowskiego i Stefana Wegnera. Ormezowski określa Haskę jako "wybitnie uzdolnionego i pracowitego". Nie wiadomo jak wyglądały relacje z Władysławem Strzemińskim. Na pewno Haska był na plenerze w Nowej Rudzie, który organizował Strzemiński. W jedynym obrazie olejnym Haski z tamtego okresu wyraźnie widać wpływy twórcy unizmu.

Bożena Kowalska podaje, że dążenie Strzemińskiego "do sprzęgnięcia sztuki z nauką, znalezienie własnych środków do przekazania swojej idei artystycznej - w owym czasie [po 1945 roku] i na naszym gruncie nie miały sobie równych ani odwagą, ani samodzielnością." W Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych w Łodzi Strzemiński wykłada Historię sztuki i Zasady kompozycji form. Jak podaje Julian Przyboś - zbyt obawiano się powierzyć mu katedrę malarstwa. W konspekcie opisującym kurs Historii sztuki Strzemiński wśród celów nauczania wymienia: "wykazanie ciągłości rozwoju świadomości wzrokowej, równoległej do ogólnego rozwoju kulturalnego." Zajęcia podzielone były na trzy bloki: 1. Zagadnienia architektoniki w sztuce - powstałej na podłożu świadomości wzrokowej, określonej przez widzenie konturowe i sylwetowe, 2. Zagadnienie koloru i waloru - powstałe na odpowiednio zmienionej bazie świadomości wzrokowej, 3. Zagadnienia związane z nasyceniem widzenia składnikami poza-widzeniowymi. Jak na tamte czasy - założenia wizjonerskie.